"રૂમની અંદર ખુલ્લા દરવાજાની પાછળ ઉભેલી વ્યક્તિ દરવાજાની બીજી બાજુ ઉભેલી વ્યક્તિનો અવાજ સાંભળી શકે છે, પરંતુ તેઓ એકબીજાને જોઈ શકતા નથી". આ વિધાન માટે વિવર્તન (diffraction) પર આધારિત એક પ્રયોગ આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મહત્વપૂર્ણ વિવર્તન માટેની શરત એ છે કે તરંગની તરંગલંબાઇ $(\lambda)$ એ અવરોધ અથવા છિદ્રના કદ $(d)$ ની તુલનાત્મક હોવી જોઈએ.
પ્રકાશ માટે, સરેરાશ તરંગલંબાઇ $\lambda \approx 6 \times 10^{-7} \, m$ છે. દરવાજાની પહોળાઈ $d \approx 1 \, m$ છે. ગુણોત્તર $\frac{\lambda}{d} \approx 6 \times 10^{-7}$ છે, જે ખૂબ જ નાનો છે. તેથી, પ્રકાશના તરંગો દરવાજાના ખૂણાઓ પર નોંધપાત્ર રીતે વળતા નથી, જેના કારણે પ્રકાશનું વિવર્તન નહિવત છે અને લોકો એકબીજાને જોઈ શકતા નથી.
અવાજ માટે, માનવ વાણીની આવૃત્તિ સામાન્ય રીતે $100 \, Hz$ અને $400 \, Hz$ ની વચ્ચે હોય છે. $330 \, Hz$ ની આવૃત્તિ અને હવામાં અવાજની ઝડપ $v = 330 \, m/s$ લેતા, તરંગલંબાઇ $\lambda = \frac{v}{f} = \frac{330}{330} = 1 \, m$ મળે છે. અહીં તરંગલંબાઇ $\lambda = 1 \, m$ એ દરવાજાની પહોળાઈ $d = 1 \, m$ ની તુલનાત્મક હોવાથી, ગુણોત્તર $\frac{\lambda}{d} = 1$ થાય છે. આનાથી અવાજના તરંગોનું નોંધપાત્ર વિવર્તન થાય છે, જેના કારણે અવાજ દરવાજાના ખૂણાઓ પર વળીને અંદરની વ્યક્તિ સુધી પહોંચી શકે છે.

Explore More

Similar Questions

પ્રકાશ સીધી રેખામાં ગતિ કરતો હોય તેમ લાગે છે કારણ કે

એક સ્લિટના ફ્રોનહોફર વિવર્તન ભાતમાં કેન્દ્રીય અધિક્તમની કોણીય પહોળાઈ માપવામાં આવે છે. સ્લિટને $6000 \ \mathring A$ તરંગલંબાઇના પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. જ્યારે સ્લિટને બીજી તરંગલંબાઇના પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે,ત્યારે કોણીય પહોળાઈમાં $30\%$ નો ઘટાડો થાય છે. આ પ્રકાશની તરંગલંબાઇ ...... $\mathring A$ હશે.

$0.15 \,cm$ માપની એક સ્લિટને પડદાથી $2.1 \,m$ અંતરે મૂકવામાં આવે છે. જ્યારે તેને $5 \times 10^{-5} \,cm$ તરંગલંબાઇ ધરાવતા પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે,ત્યારે મધ્યસ્થ અધિક્તમની પહોળાઈ કેટલી હશે?

$600 \,nm$ તરંગલંબાઈ ધરાવતો પ્રકાશ $0.2 \,mm$ પહોળાઈની સ્લિટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે। વિવર્તન ભાતમાં મધ્યસ્થ અધિક્તમની કોણીય પહોળાઈ (ન્યૂનતમથી ન્યૂનતમ સુધી માપતા) કેટલી હશે?

એક સ્લિટના પ્રયોગમાં $5$ મા ક્રમના અંધારા ફ્રિન્જનું કોણીય વિચલન $12^{\circ}$ છે. જો સ્લિટની પહોળાઈ $9 \mu m$ હોય, તો આપાત પ્રકાશની તરંગલંબાઈ કેટલી હશે ($Å$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo